Özlü Sözler – Kıssadan Hisse

09 Ocak 2011 – 14:04

HASİBE  HATUNDAN ÖĞÜTLER

Hasibe  Hatun 1930’ lu yıllarda Kadirli ilçesinde yaşamış bir  halk şairidir.Hatırı sayılır sözü dinlenir bir hanımdır.Konuşmalarında çevresindekilere hep  nasihat ve ders  verir,   bu   yönüyle de    toplum  içinde  çok itibar  görür.   Ayrıca    çok  güzel   ağıtlar  söylemektedir. Bir gün sohbet esnasında  söz  kadınlardan açılınca Hasibe Hatun ,hanımları tavır ve   davranışlarına  göre 3’e  ayırır.

 Zavratızort    Hanımlar
Çepelimürt    Hanımlar
Hazretimülk   Hanımlar  

 1.Zavratızort   Hanımlar:Bu  hanımlar, bir işin nerden gelip nereye  gittiğini, nasıl olup  bittiğini bilmeyen hanımlardır. Bu gibilerinin hesabı  kitabı olmaz. Onların sözüyle kuyuya inilmez. Bunlar iş  görüyorum derler, herkese öğünürler ama işlerinin aslı astarı olmaz. Eşlerine   yardım ediyor gibi   görünürler  ama   faydaları dokunmaz.  Hasibe  Hatun bu hanımlar için şöyle der:

Kötü olur avradın  kötüsün kötü 
Çengellerde kokutur aldığı eti
Bir elden bir ele yayılmış methi
Yandım Zavratızortun elinden
Kurtar Allahım  bizleri kötü dilinden

 2.Çepelimürt   Hanımlar: Bunlar akşama kadar evde  iş görmez, sağda solda çene çalar,Onunla  bununla kavga ederler.Yalancı  pehlivan   gibidirler. Bu hanımların evine pislikten girilmez, evi  ocağı dağınıktır.  Bunlar için şöyle demiştir büyüğümüz: 

Üfürür  üfürür yanmaz ocağı
Kanaralar(mezbaha)  gibi kokar bucağı
Tavuk pisliğiyle dolar  kucağı
Yandım  Çepelimürtün elinden
Kurtar Allahım beni onun dilinden

 3.Hazretimülk Hanımlar: Bu hanımlar işini , idaresini bilen ,erkeğini seven ,evin erkeğine her  konuda  yardım   eden   kadındır.   Bunlar gittiği her yerde saygı ve  iltifat  görürler.Hasibe Hatun bunlar içinde şöyle der:

Kıyna kıyna (sakin) yıkıyor (indirmek) yükü
Bulunmaz  dünyada  biricik teki
Hep böyle mi? Hatunun kökü
Birinide bana ver hazretimülkün Allahım.

 KARACAOĞLAN ‘IN  BU KONUYA BAKIŞI

Kötü avratlara etmen emeği
Midem çekmez  pişirdiği yemeği
Kazandan çıktı bir kıl eneği(yığın)
Alman kötü avradı huri de olsa

Kötü avrat dersen dilden düşmez
Üfürür üfürür mancası (Kedi, köpek yemeği) pişmez
Bir at üste versen kimse değişmez
Alman kötü avradı huri de olsa

Kaşını yıkmışta yüzün şişirir
Samranı samranı (istemeyerek)manca pişirir
Döşeği yaz (sermek) deyince çulu devşirir
Alman kötü avradı huri de olsa

Karacoğlan der mevlam yaratır
Çocuğunu varır ele beletir
Kabını yumaz da ite yalatır
Alman kötü avradı huri de olsa

 Kaynak:Kültür Bakanlığı Cenupta türkmen oymakları II

 ÖĞÜTLEME

Dinle sana bir nasihat edeyim
Hatırdan gönülden geçici olma
Yiğidin başına bir iş gelende
Onu yad ellere açıcı olma

Mecliste arif ol kelamı dinle
El iki söylerse sen birin söyle
Elinden geldikçe iyilik eyle
Hatıra dokunup yıkıcı olma

Dokunur hatıra kendisin bilmez
Asilzadelerden hiç kemlik gelmez
Sen iyilik et de o zayi olmaz
Darılıp da başa kakıcı olma

El ariftir yoklar senin bendini
Dağıtırlar tuzağını fendini
Alçaklarda otur gözet kendini
Katı yükseklerde uçucu olma

Muradım nasihat bunda söylemek
Size layık olan bunu dinlemek
Sev seni seveni zay etme emek
Sevenin sözünden geçici olma

Karacaoğlan söyler sözün pişirir
Aşkın deryasını boydan aşırır
Seni bir mecliste hacil düşürür
Kötülerle konup göçücü olma

                                              Karacoğlan              

                Öğütleme
Dinlersen kardaşım sözlerim sana
Hatırdan gönülden geçme ha geçme
İnsan olan değer verir insana
Sakın eri erden seçme ha seçme

Kamilin nişanı o güzel huyu
Ona ölçü olmaz bedeni boyu
Derde derman olsa namerdin suyu
Sakın bir damlayı içme ha içme

Derdin bedeni ağ gibi sarsa
Feryat ve figanın semaya varsa
O müşkül halini gelip de sorsa
Hal bilmeze sırrın açma ha açma

İnsan ol insana eyle emeli
Gerçek insanlığın budur temeli
Âşık Kederi de sevip sevmeli
Dost ile sohbetten kaçma ha kaçma

Âşık Kederi

 

BEŞER VE HAYAT

Hakkın kandilinde gizli bir sır iken
Anamın karnına indirdin felek
Ak mürekkeb iken; kızıl kan ettin
Türlü boyalara batırdın felek

Anamdan doğmadan ne günler gördüm
Deryalar atladım; ummana daldım
Dokuz ay dokuz gün yağım dürdüm
Tepemin üstüne döndürdün felek

Doğunca dünyada kandan arındım
Tuzlandım çapuda girdim sarındım
Beşiğe girdim de sıkı belendim
Dünya denen hana kondurdun felek

Bir yaşıma geldim gördüm dişimi
Beş yaşıma vardım diktim başımı
Varıp alınca ben onbeş yaşımı
Bir kuru sevdaya yeldirdin(uçurmak)felek

Onbeşten yirmiye yaşım yolaldı
Otuzunda ünüm bağlı göl oldu
Kırk yaşında aklım başıma geldi
Doğrumu eğrimi bildirdin felek

Elliye varışın dermanım geçti
Altmışın içinde tebdilim şaştı
Yetmişinde yolum enişe düştü
Basamak basamak indirdin felek

Sekseninde kara yazım yazıldı
Doksanımda gül rengim bozuldu
Yüz yaşına değdim belim büzüldü
Emlik(körpe) kuzuya döndürdün felek

Karacoğlan der de; yaktın yandırdın
Bir şerbet verdin de cana kandırdın
Azrail derler de bir kul gönderdin
Doğmamışa beni döndürdün felek

NASİHAT

İlimde, cevherde cehalet sende,
Daha ne ararsın sen senden başka,
Niceleri konuk oldu bu handa,
Gel görme kendini, mihmandan başka.

Şah olsan kullara emir buyursan,
Şöhretini dört bir yana duyursan,
Yüz bin cami yapıp, açlar doyursan,
Kurtarmaz insanı imandan başka.

Akıbet topraksın olsan da yaman,
Mademki topraksın, bitsin gül çimen,
Giden zatı gitti, gelene güman,
Ne beklersin hazır zamandan başka.

Dünya malı için sakın yerinme,
Yitirsin üzülme, bulsan sevinme,
Servetine, makamına güvenme,
Bir şey olamazsın, çobandan başka.

Karamehmet, derde dönen dillerden,
Beyhude ömürden geçen yıllardan,
Şikayetçi oldum gayrı kullardan,
Suçlu bulamadım, ben benden başka.

                                                  Aşık  Kara Mehmet

 

Mutluluğun formülü bu ayetlerde saklı

 Nisa 58                 : Karar verirken, vicdanının sesini duymazlıktan gelme.

 Necm 3                : İnanma duygunu diri tut.

 Furkan 43            : Heveslerini kendine ilah edinme.

 Enfal 56                 : Sözünüzde durmamanın utanç verici olduğunu aklından çıkarma.

 Yunus 12               : Vazgeçilmez olmadığını kabul et.

 Nisa 149                 : Kendini sürekli övmekten uzak dur.

 İsra 23                   : Anne ve babana ‘off’ bile deme.

 İbrahim 42        : Merhametli olmaktan asla vazgeçme.

 Hacc 46                : Kendini, hep daha iyiye ulaşmak zorunda olduğuna koşullama.

 Felak 1-5              : Korkuların tutsağı olarak yaşamaktan vazgeç.

 En’am 60            : Bildiklerinle açıklayamadığın şeyler, hayatının kâbusu olmasın.

 En’am 50            : Önyargılarla hayatı kendine zehir etme.

 Al-i İmran 92  : İyilik yapma arzunu, şarta bağlama. Vermek almaktan daha büyük bir ihtiyaçtır, asla unutma.

Ankebut 41        : İyi bir dostun, paha biçilmez olduğunu aklından çıkarma.

Yusuf 32-33      : Modern hayatın çarpıklaştırdığı kadın-erkek ilişkilerinin, hayatını esir almasına izin verme.

 Saff 2                     : Yalandan uzak dur.

 Münafıkun 4   : Bencil olma, tebrik etmeyi bil.

 Kalem 1-2           : Yazdıklarının ve yaptıklarının peşini bırakmayacağını unutma. Gücünü insanların yararına kullan.

 Haşr 10                : Muhatabına güvenmek istiyorsan, önce sen güvenilir ol.

 Hakka 33-35   : Hayatının vazgeçilmezleri olsun. Onları küçük çıkarlar için asla feda etme.

 Fecr 27-28       : En sevdiğin şeyleri, başkalarıyla paylaşmanın keyfine var.

 Fatır 19-22      : Senden iyi durumda olanlara bakıp üzüleceğine, senden zor durumda olanları görüp rahatla.

 Tevbe 40         : En zor zamanda bile kesinlikle ümitsizliğe kapılma.

Tekasür 1-2     : Kibrine yenilip hep daha fazlasını isteyerek hayatını zehir etme.

 Rahman 7-9   : Çıkarcı olma. Adil davran.

 Mücadele 7     : Hiçbir sırrın sonsuza kadar gizli kalamayacağını unutma.

Maun 4-5           : Eleştirinin keskin bir bıçak olduğunu unutma. Söyleyeceklerini iyi tart.

İnşirah 1-3        : Seni huzursuz edecek işlerden uzak dur. İhtirasını törpüle.

Furkan 63         : Sana yapılan kötülüğün karşılığını vermek yerine. Öfkenin dinmesini bekle.

Bakara 263       : Yaptığın iyilikleri unut. Anlatarak onları kıymetsizleştirme.

Vakıa 83-87     : Ölümden korkmak yerine, ölüm gerçeğiyle yüzleş.

Rum 21               : Tek başına mutlu olunamayacağını bil. Çevrenin mutluluğu için gayret göster.

Muhammed 7: İyiliği karşılık beklemeden yap.

Hucurat 10       : Büyüklük kompleksine kapılıp, insanları ezerek arkadaşlarını kendinden uzaklaştırma.

Beled 5-6           : Her şeye hakim olmak için uğraşıp hayatı yaşanmaz hale çevirme.

Bakara 156       : Çaresizlik tuzağına düşme. Her zaman bir umut ışığı olduğunu aklından çıkarma.

Tekvir 25-27  : Her şeyin üstesinden gelemeyeceğini asla unutma.

Müddesir 1-5  : Kendini fazla abartma.

İsra 37                : Kibirli olma, alçakgönüllü davran.